Khoa Sư phạm

Kỳ nghỉ Tết Nguyên Đán - Xuân Bính Ngọ trôi qua, học sinh tiểu học thường gặp khó khăn trong việc quay lại nhịp học tập: tâm lý còn vui chơi, thiếu tập trung, dễ mệt mỏi và ngại tham gia hoạt động học tập. Vì vậy, việc vận dụng phương pháp dạy học tích cực không chỉ giúp tạo hứng thú mà còn hỗ trợ học sinh nhanh chóng thích nghi, phát triển năng lực và phẩm chất một cách tự nhiên.

Tổ chức hoạt động khởi động giúp học sinh “làm nóng” tâm lý học tập

Trong những ngày đầu đến trường, các hoạt động khởi động nhẹ nhàng như trò chơi dân gian, kể chuyện ngày Tết, chia sẻ những trải nghiệm cá nhân hoặc hoạt động vận động ngắn sẽ giúp học sinh cảm thấy được yêu thương, thoải mái tinh thần. Từ đó sự tập trung, sự sẵn sàng tham gia bài học và khả năng hấp thụ kiến thức của các em sẽ được tăng lên gấp bội.

Tăng cường dạy học hợp tác thông qua hoạt động nhóm

Bên cạnh đó, hoạt động nhóm cũng là phương pháp hiệu quả giúp học sinh phát triển sự tự tin, kỹ năng giao tiếp, chia sẻ và giải quyết vấn đề. Giáo viên có thể triển khai các hoạt động như: Thảo luận nhóm nhỏ giải quyết nhiệm vụ học tập, trình bày kết quả bằng tranh vẽ hoặc sơ đồ, trò chơi thi đua giữa các nhóm, hoạt động “mảnh ghép” để tăng trách nhiệm cá nhân,... Dạy học theo nhóm không chỉ giúp học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác và tự tin bày tỏ ý kiến mà còn tạo cơ hội để các em kết nối lại với bạn bè, xây dựng không khí lớp học tích cực và thân thiện.

Vận dụng trò chơi vào học tập

Trò chơi học tập là những trò chơi được đưa vào lớp học nhằm biến việc học tập trên lớp thành một cuộc chơi, giúp học sinh lĩnh hội kiến thức và rèn luyện kỹ năng một cách hiệu quả hơn. Trò chơi học tập thuộc loại trò chơi trí tuệ, có tác dụng phát triển năng lực trí tuệ của con người, buộc người chơi phải vận dụng sự hiểu biết cùng các thao tác trí tuệ đề hoàn thành nhiệm vụ học tập. Đối với học sinh tiểu học, những trò chơi như "rung chuông vàng", "ghép thẻ", "ghép số",... không chỉ là hoạt động giải trí mà còn là phương tiện học tập hiệu quả. Việc lồng ghép những trò chơi này trong bài giảng sẽ giúp học sinh vừa học vừa chơi, giảm áp lực và tăng khả năng ghi nhớ.

Gắn bài học với trải nghiệm thực tế

Sau Tết, học sinh có nhiều trải nghiệm gần gũi như đi chúc Tết, tham gia lễ hội, nhận lì xì, cùng gia đình chuẩn bị mâm cỗ hoặc du xuân. Giáo viên có thể khai thác những trải nghiệm này để tạo sự liên hệ thực tiễn theo từng môn học như: kể lại hoạt động ngày Tết, viết đoạn văn về gia đình; giải bài toán liên quan đến tiền lì xì hoặc mua sắm ngày Tết; vẽ tranh mùa xuân hoặc thiết kế bao lì xì;... Sự liên hệ thực tế này sẽ giúp học sinh dễ hiểu bài, tăng khả năng ghi nhớ và thích thú hơn với việc học. Thật khó dạy hoặc khó có thể mô tả cho người khác về vị thơm, dẻo của chiếc bánh chưng ngày Tết, do đó học từ trải nghiệm sẽ mang lại cảm xúc thật hơn trong quá trình học tập, những kinh nghiệm, kỷ niệm có được cũng được lưu giữ lâu hơn trong trí nhớ của các em.

Sử dụng học liệu trực quan và công nghệ hợp lý

Ngoài các phương thức dạy học truyền thống, những hình ảnh, video, bài hát, trò chơi tương tác hoặc bảng học liệu trực quan sẽ giúp cho bài học sinh động hơn và thu hút sự chú ý của học sinh. Đặc biệt sau kỳ nghỉ Tết, việc thay đổi hình thức tiếp cận kiến thức sẽ hạn chế sự nhàm chán và tăng hiệu quả tiếp nhận cho các em. Đặc biệt là trong kỷ nguyên số, việc bắt nhịp không chỉ dừng lại ở sách vở. Giáo viên hãy tận dụng những học liệu điện tử sinh động để “đánh thức” thị giác của trẻ sau những ngày vui chơi; đồng thời chú trọng đến sức khoẻ tinh than, giúp các em vượt qua hội chứng “uể oải sau Tết” bằng sự thấu cảm.

Quan tâm đến yếu tố tâm lý và xây dựng nề nếp học tập

Bên cạnh phương pháp dạy học, giáo viên cần nhẹ nhàng nhắc nhở học sinh quay lại nề nếp lớp học như chuẩn bị đồ dùng, giữ trật tự, hoàn thành bài tập và quản lý thời gian. Sự động viên tích cực, "lời khen" kịp thời và môi trường lớp học thân thiện sẽ giúp học sinh nhanh chóng ổn định và phát huy tinh thần học tập của mình.

Có thể nói, việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực sau kỳ nghỉ Tết không chỉ giúp học sinh nhanh chóng lấy lại nhịp học tập mà còn góp phần xây dựng môi trường học tập vui vẻ, chủ động và hiệu quả. Đối với sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học, đây cũng là cơ hội để rèn luyện tư duy sư phạm, khả năng tổ chức hoạt động và thích ứng linh hoạt với tâm lý học sinh, là nền tảng quan trọng cho công tác giảng dạy trong tương lai.