Những tiến bộ về khoa học kỹ thuật ở thế kỷ XX đã giúp con người có những bước tiến lớn trong nhiều lĩnh vực và phương diện, việc xuất hiện của Đàn phím điện tử (Electronic Keyboard) đã đáp ứng được nhu cầu của thời đại mới: hình thức nhỏ gọn nhưng hiệu quả trong việc diễn tấu nhạc cụ hoặc sáng tác âm nhạc.  Về nguồn gốc xuất hiện của Đàn phím điện tử nói riêng và các loại nhạc cụ điện tử nói chung đã từng làm xôn xao dư luận âm nhạc trên thế giới với nhiều ý kiến khen chê khác nhau. Trong số đó, nhạc khí điện tử của Martenot sáng chế năm 1928 đã trở thành loại phổ biến nhất được sản xuất hàng loạt và có ứng dụng thể nghiệm trong cả tác phẩm giao hưởng.

Cũng như nhiều nhạc cụ phương Tây khác, Đàn phím điện tử du nhập vào Việt Nam qua con đường đầu tiên là theo chân những người nước ngoài sinh sống và làm việc tại Việt Nam trong sự giao thoa văn hoá nghệ thuật. Đàn phím điện tử xuất hiện từ những năm 1970 ở Sài Gòn, nơi có nhiều các hoạt động văn hoá, nghệ thuật, âm nhạc diễn ra sôi nổi, phong phú... Sau năm 1975, Đàn phím điện tử bắt đầu ra tới miền Bắc, xuất hiện đầu tiên ở Hà Nội năm 1976 và tiếp sau đó là các vùng lân cận khác. Thời gian đầu, Đàn phím điện tử ở Việt Nam chưa phong phú, hiện đại và nhiều chức năng như bây giờ, âm sắc mô phỏng lúc đó chưa chuẩn, khô cứng và dùng bàn phím chết (không có sự to nhỏ về âm lượng theo lực tay bấm). Với một nhạc cụ có hàng trăm âm sắc, tiết điệu được cài sẵn khác nhau, bộ đệm tự động với những thao tác đơn giản thật là một hiện tượng gây chú ý. Tuy nhiên, thời điểm đó Đàn phím điện tử vẫn là một nhạc cụ xa xỉ và đắt tiền so với thu nhập của người dân lúc bấy giờ.

Cho đến nay có nhiều loại Đàn phím điện tử thông dụng, có thương hiệu đã và đang nắm bắt thị trường trên toàn thế giới với nhiều chủng loại của nhiều hãng nổi tiếng trên thế giới như: Yamaha, Casio, Roland, Korg, Technic… Mỗi chủng loại đàn đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, song tất cả đều dựa trên cấu trúc chung của ĐPĐT là có bộ phím rút gọn giống với Piano, đa phần là bàn phím gồm có 6 quãng 8. Chức năng sử dụng bộ tiếng (Voice) của ĐPĐT đa dạng, nhiều bộ tiếng, chức năng sử dụng bộ tiết tấu (Style) cũng rất đa dạng, những nút ACMP; SYNC; STOP; START; FILL A - B… đều sử dụng như nhau, có thể khác về cách sắp xếp vị trí trên từng cây đàn. Sự khác biệt chỉ xuất hiện ở nhãn hiệu, đời đàn, chức năng nhiều hay ít hơn và chất lượng âm thanh tiết tấu của mỗi chủng loại đàn. Với sự phát triển của công nghệ âm thanh điện tử thế kỷ XX, các chuyên gia âm thanh - âm nhạc điện tử, các hãng nhạc cụ đã áp dụng và phát triển kỹ thuật điện tử để sáng tạo ra cây đàn Electronic Keyboard (Đàn phím điện tử).

Về nguyên tắc cấu tạo âm thanh, Đàn phím điện tử là sự tổng hợp của một loạt các chìa khoá (nút Voice/Sound) mở ra âm thanh. Khi những chìa khoá (nút) trên phím đàn được ấn xuống, nó kích hoạt một loạt máy giao động (cái mà được sản xuất bằng tín hiệu điện tử) đã được lập trình, những máy dao động đó phải đi qua bộ khuyếch đại tới loa phóng thanh và ở đó sẽ cho dạng âm thanh mà ta cần. Với cách làm đó, Đàn phím điện tử có thể mô phỏng âm thanh của bất cứ đàn thông thường nào cũng như mô phỏng âm sắc của nhiều nhạc cụ khác nhau và có khả năng thay thế cả một dàn nhạc.

Hiện nay, Đàn phím điện tử thường chia làm 2 dạng chính là phổ thông và chuyên nghiệp. Loại chuyên nghiệp thường cho đối tượng các nhạc công, các phòng thu âm sử dụng. Loại phổ thông sử dụng cho môi trường học âm nhạc ở mức độ cơ bản. Trên thế giới hiện có một số thương hiệu đàn thông dụng và nổi tiếng như Yamaha, Casio,… Dưới đây, chúng tôi xin giới thiệu sơ bộ về một số dòng Đàn phím điện tử  thông dụng.

 Dòng đàn Yamaha:

Yamaha được coi là dòng Đàn phím điện tử có thương hiệu và thông dụng nhất ở Việt Nam hiện nay, Yamaha đã và đang cho ra đời nhiều chủng loại đàn từ phổ thông cho đến chuyên nghiệp đủ chủng loại như dòng đàn Yamaha PRS-E, PRS-F, PRS-VN300 dùng cho phổ thông với các chức năng cơ bản của ĐPĐT dùng để học cơ bản, đặc biệt thông dụng trong các trường mầm non, tiểu học, THCS. Yamaha PRS-S, Tyros, Motif-XF là những loại đàn bán chuyên nghiệp và chuyên nghiệp với giá thành khá cao bên cạnh đó với chức năng không khác gì một dàn âm thanh chuyên nghiệp.

 Dòng đàn Casio:

Casio là một công ty “chế tạo thiết bị điện tử Nhật Bản được thành lập năm 1946, có trụ sở ở Tokyo. Ngoài nhạc cụ (trong đó có Đàn phím điện tử), Casio còn được người ta biết tên tuổi nhiều nhất là về các loại sản phẩm như máy tính (calculator), camera, đồng hồ…. Đàn phím điện tử dòng Casio mãi đến năm 1980 mới được hãng này phát triển, và cũng chia làm 2 dòng phổ thông và chuyên nghiệp. Tuy nhiên, với giá thành không quá cao, Casio vẫn tập trung vào mức giá tầm trung phù hợp với đối tượng phổ thông và ngày nay đang thông dụng các dòng đàn như: Casio WK, LK, XW, CTK…

Qua những thống kê trên có thể nói, Đàn phím điện tử luôn là loại nhạc cụ thông dụng nhất hiện nay, phù hợp với nhịp sống thời đại, mở rộng giao lưu văn hóa nghệ thuật âm nhạc trên thế giới thì Đàn phím điện tử luôn được ưa chuộng và phù hợp với mọi lứa tuổi, và đặc biệt ở Việt Nam rất phù hợp trong chương trình dạy học âm nhạc phổ thong và các chương trình văn hóa văn nghệ nói chung.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Nguyễn Xuân Tứ (2004),Phương pháp dạy và học Đàn phím điện tử (Electronic keyboard), tập 1,Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.

2. Cù Minh Nhật (2009), Organ thực hành, Nxb Âm nhạc.