Khoa Sư phạm
Trường Đại học Hà Tĩnh
Có một khoảng cách khá xa giữa những dòng chữ ngay ngắn trên giáo án và những gì diễn ra trong một tiết học thực tế. Với bậc tiểu học, nơi mà sự tò mò của trẻ luôn vận động không ngừng, giáo viên chúng ta thường đứng trước một bài toán khó: Làm sao để tri thức không chỉ dừng lại ở việc "nghe và chép"? Câu trả lời đang dần hiện rõ thông qua STEM – phương thức giáo dục không chỉ mang đến kiến thức, mà còn mang đến cho học sinh một "tư duy kiến tạo". Hành trình đưa STEM vào lớp học, vì thế, chính là hành trình chúng ta cùng trẻ bước ra khỏi những trang lý thuyết để chạm tay vào hơi thở của đời sống.
Ở lứa tuổi tiểu học, mỗi đứa trẻ vốn dĩ đã là một "nhà khoa học tự nhiên" với hàng ngàn câu hỏi "Tại sao?". Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, phương pháp STEM nổi lên như một nhịp cầu hoàn hảo để nối liền những lý thuyết trừu tượng với thế giới thực tại sinh động. Tuy nhiên, hành trình đưa STEM từ những ý tưởng nằm trên trang giấy đến thực tế lớp học không chỉ đơn thuần là việc thay đổi nội dung giảng dạy, mà là một cuộc cách mạng về tư duy của cả người dạy lẫn người học.
Trước hết, chúng ta cần hiểu đúng về bản chất của STEM. Đây không phải là một môn học mới, mà là một mô hình giáo dục tích hợp bốn lĩnh vực: Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Mathematics (Toán học). Thay vì dạy bốn môn học như những mảnh ghép rời rạc, STEM gắn kết chúng thành một mô hình học tập thống nhất dựa trên các ứng dụng thực tế. Ở bậc tiểu học, STEM không yêu cầu những thiết bị phòng lab hiện đại hay thuật toán phức tạp; nó đơn giản là việc dùng kiến thức Khoa học và Toán học, thông qua kỹ năng Kỹ thuật và sự hỗ trợ của Công nghệ để giải quyết một vấn đề cụ thể. Đó là cách giáo dục giúp trẻ hiểu rằng tri thức là một dòng chảy liên tục và hữu dụng.
Mọi dự án STEM thành công đều bắt đầu từ một ý tưởng gắn liền với thực tế của cuộc sống. Thay vì tìm kiếm những đề tài xa vời, giáo viên có thể bắt đầu bằng việc quan sát những vấn đề nhỏ nhất trong khuôn viên trường học hay tại địa phương. Một ý tưởng STEM sâu sắc đôi khi chỉ xuất phát từ mong muốn giúp các em hiểu về cơ chế lọc nước sạch, cách xây dựng một chiếc cầu vững chãi bằng que kem, hay thiết kế một hệ thống tưới cây tự động từ chai nhựa tái chế. Chính sự gần gũi này đã giúp xóa tan rào cản rằng "STEM là điều gì đó cao siêu", từ đó khơi dậy niềm tin ở học sinh rằng các em hoàn toàn có khả năng dùng kiến thức để cải thiện thế giới xung quanh mình.
Để biến ý tưởng thành sản phẩm, giáo viên cần khéo léo dẫn dắt học sinh đi qua các bước từ đơn giản đến phức tạp. Các em sẽ bắt đầu bằng việc quan sát vấn đề, tìm hiểu kiến thức rồi mới lập kế hoạch và bắt tay vào chế tạo. Khác với những tiết học lý thuyết, STEM cho phép học sinh thử sai. Nếu mô hình chưa chạy hay đèn chưa sáng, các em không cần lo lắng vì đó là cơ hội để cả nhóm cùng ngồi lại, tìm nguyên nhân và thử cách làm mới. Quá trình cùng nhau 'thử và sai' này chính là lúc các em học được cách giải quyết vấn đề thực tế và thắt chặt tình bạn thông qua việc làm việc nhóm.
Sức hấp dẫn của STEM thực tế nằm ở cảm giác hạnh phúc khi học sinh được chạm tay vào thành quả sáng tạo của chính mình. Những con số trên bảng đen giờ đây trở thành kích thước của một ngôi nhà mô hình; những nguyên lý vật lý khô khan trở thành lực đẩy giúp chiếc xe đồ chơi chuyển động. Quan trọng hơn cả sản phẩm cuối cùng, giá trị thực sự mà STEM mang lại chính là sự thay đổi trong thái độ học tập: học sinh trở nên chủ động hơn, tự tin hơn và không còn sợ hãi trước những thử thách mới. STEM đã biến lớp học thành một "xưởng chế tạo nhí", nơi tri thức không chỉ để ghi nhớ mà là để vận hành và tạo ra giá trị hữu hình.
Hành trình đưa STEM từ ý tưởng đến thực tế tại bậc tiểu học tuy còn nhiều thách thức về nguồn lực và thời gian, nhưng những giá trị mà nó mang lại cho thế hệ tương lai là không thể phủ nhận. Đó không chỉ là câu chuyện của những con số hay kỹ thuật, mà là hành trình nuôi dưỡng lòng trắc ẩn, sự kiên trì và tư duy đổi mới cho trẻ ngay từ những năm tháng đầu đời. Khi mỗi tiết học trở thành một cuộc phiêu lưu trí tuệ, chúng ta không chỉ đang dạy các em học mà còn đang chuẩn bị cho các em tâm thế của những người làm chủ tương lai, biết biến những ý tưởng táo bạo nhất thành hiện thực hữu ích cho cộng đồng.
Nằm trong chuỗi hoạt động Chào mừng kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/03/1931 - 26/03/2026), CLB Gia sư trực thuộc Liên chi đoàn Khoa Sư phạm, Trường Đại học Hà Tĩnh đã triển khai chương trình tình nguyện “Đại sứ ngôn ngữ” với hoạt động trọng tâm: Giảng dạy và hỗ trợ tiếng Việt cho học sinh, sinh viên Lào đang theo học tại trường.
Lan tỏa tri thức, kết nối văn hóa
Hà Tĩnh từ lâu đã là "địa chỉ đỏ" trong đào tạo lưu học sinh Lào. Thấu hiểu những rào cản về ngôn ngữ mà các bạn học sinh nước bạn gặp phải khi mới sang Việt Nam, các sinh viên khoa Sư phạm đã phát huy chuyên môn nghiệp vụ để trở thành những “Đại sứ ngôn ngữ” đầy nhiệt huyết.
Hoạt động không chỉ dừng lại ở việc bổ trợ kiến thức trên lớp mà còn là nhịp cầu giao lưu văn hóa đặc sắc giữa thế hệ trẻ hai nước.
Những buổi học đặc biệt của sinh viên Sư phạm
Tại các buổi học, các tình nguyện viên của CLB Gia sư đã thiết kế giáo án linh hoạt, tập trung vào:
Kỹ năng giao tiếp thực hành: Giúp học sinh Lào tự tin hơn trong sinh hoạt và học tập hàng ngày.
Ôn tập thuật ngữ chuyên ngành: Hỗ trợ các bạn nắm vững kiến thức các môn học chính khóa tại trường.
Giao lưu văn hóa: Lồng ghép các bài hát, trò chơi dân gian Việt - Lào để tạo không khí học tập hào hứng, thân thiện.
Khẳng định bản lĩnh và tâm huyết của sinh viên trường Đại học Hà Tĩnh
Trao đổi về hoạt động này, đại diện Ban Chấp hành Liên chi đoàn Khoa Sư phạm cho biết:
“Chương trình không chỉ giúp các bạn học sinh Lào cải thiện trình độ tiếng Việt mà còn là môi trường thực hành sư phạm quý báu cho sinh viên trong Khoa. Qua đó, các em được rèn luyện kỹ năng đứng lớp, khả năng xử lý tình huống và trên hết là tinh thần tình nguyện quốc tế cao cả”.
Sự tận tình của các "gia sư" áo xanh đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình và những phản hồi tích cực từ phía các bạn học sinh Lào. Những ánh mắt chăm chú, những nét chữ tiếng Việt dần tròn trịa hơn trên trang giấy chính là minh chứng rõ nét nhất cho thành công của chiến dịch.
Hướng tới kỷ niệm 26/03
Hoạt động “Đại sứ ngôn ngữ” đã góp phần tô thắm thêm truyền thống đoàn kết, gắn bó giữa hai dân tộc Việt - Lào ngay từ ghế nhà trường. Đây cũng là hoạt động có ý nghĩa của tuổi trẻ Khoa Sư phạm nhân dịp Kỷ niệm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh 26/03, khẳng định vai trò xung kích của thanh niên trong thời đại mới.
Những điệu nhảy ngắn theo các trào lưu trên mạng xã hội đang trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của nhiều trẻ em. Bên cạnh việc khơi gợi sự hứng thú với vận động và nghệ thuật, sự lan tỏa nhanh chóng của các vũ đạo “trend” cũng đặt ra không ít vấn đề trong giáo dục nghệ thuật dành cho thiếu nhi. Từ những bước nhảy tưởng chừng vô hại trên màn hình điện thoại, một bài toán lớn hơn đang đặt ra: làm thế nào để trẻ em tiếp cận nhảy múa hiện đại mà vẫn giữ được sự phù hợp với lứa tuổi và mục tiêu giáo dục.
Trend nhảy và những hệ lụy
Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, các nền tảng mạng xã hội đã trở thành môi trường lan tỏa nhanh chóng nhiều xu hướng văn hóa, trong đó có nghệ thuật nhảy múa. Những video vũ đạo ngắn, dễ học và giàu tính giải trí thường nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng, từ đó hình thành các trào lưu được lan truyền rộng rãi. Sự phổ biến của các xu hướng này khiến nhảy múa ngày càng trở nên gần gũi với đời sống thường ngày. Trẻ em có thể dễ dàng tiếp cận nhiều phong cách vũ đạo hiện đại thông qua mạng xã hội, từ đó hình thành sự hứng thú với hoạt động vận động và nghệ thuật biểu diễn.
Ở góc độ tích cực, các trào lưu nhảy góp phần khuyến khích trẻ tham gia vận động nhiều hơn, đồng thời tạo cơ hội để các em thể hiện cá tính và khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, chính sự lan truyền mạnh mẽ của các xu hướng này cũng đang làm thay đổi cách trẻ em tiếp cận nghệ thuật. Thay vì bắt đầu từ những bài học cơ bản về kỹ thuật vận động và cảm thụ âm nhạc, nhiều trẻ làm quen với nhảy múa bằng việc bắt chước các video đang thịnh hành trên mạng. Trong môi trường truyền thông số, các thuật toán thường ưu tiên những nội dung giàu tính giải trí và gây chú ý, vì vậy những vũ đạo mang tính trình diễn mạnh hoặc phô diễn hình thể thường lan truyền nhanh hơn những nội dung mang tính giáo dục.
Ở lứa tuổi thiếu nhi, hệ cơ – xương – khớp của trẻ vẫn đang trong quá trình phát triển. Việc luyện tập các động tác vũ đạo quá sức hoặc không phù hợp với thể trạng có thể dẫn đến những thói quen vận động sai, thậm chí gây ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất nếu kéo dài. Trong thực tế, đã xuất hiện những trường hợp trẻ em tự học nhảy theo các video trên mạng và thực hiện các động tác khó như xoay người nhanh, bật nhảy liên tục hoặc gập lưng sâu. Khi các động tác này được lặp lại nhiều lần mà không có sự hướng dẫn chuyên môn, nguy cơ chấn thương hoặc sai lệch kỹ thuật vận động là điều có thể xảy ra.
Bên cạnh yếu tố thể chất, khía cạnh thẩm mỹ cũng đặt ra nhiều vấn đề đáng quan tâm. Một số trào lưu nhảy trên mạng xã hội mang phong cách biểu đạt gợi cảm hoặc nhấn mạnh yếu tố phô diễn hình thể. Khi trẻ em tiếp nhận và tái hiện những biểu đạt này, các em thường chưa có đủ khả năng nhận thức để hiểu được ý nghĩa của chúng.
Một vấn đề khác cũng đáng chú ý là sự phát triển nhanh chóng của các lớp năng khiếu và câu lạc bộ vũ đạo trong những năm gần đây. Sự gia tăng về số lượng cơ sở đào tạo đã tạo ra môi trường cạnh tranh nhất định giữa các lớp học. Trong bối cảnh đó, không ít nơi có xu hướng chạy theo thị hiếu của phụ huynh và học sinh để thu hút học viên. Thay vì lựa chọn nội dung vũ đạo phù hợp với lứa tuổi, một số lớp học sẵn sàng đưa các điệu nhảy đang “thịnh hành” trên mạng xã hội vào giảng dạy. Khi yếu tố thị trường và lợi nhuận trở thành áp lực, mục tiêu giáo dục nghệ thuật đôi khi dễ bị đặt xuống hàng thứ yếu. Điều này khiến hoạt động dạy nhảy cho trẻ em có nguy cơ bị cuốn theo những trào lưu giải trí ngắn hạn, thay vì hướng tới sự phát triển bền vững về thể chất và thẩm mỹ.
Vai trò định hướng của giáo dục nghệ thuật
Trong bối cảnh các trào lưu văn hóa lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội, vai trò của giáo dục nghệ thuật và những người làm công tác giảng dạy vũ đạo ngày càng trở nên quan trọng. Giáo dục vũ đạo dành cho trẻ em không chỉ đơn thuần là dạy các kỹ thuật vận động, mà còn là quá trình hình thành cảm nhận thẩm mỹ, xây dựng thói quen vận động đúng và giúp trẻ tiếp cận nghệ thuật theo hướng lành mạnh.
Thực tế cho thấy, tại nhiều lớp học vũ đạo trên địa bàn tỉnh, một số giáo viên và trung tâm đào tạo đã lựa chọn cách tiếp cận mang tính chọn lọc đối với các xu hướng nhảy trên mạng xã hội. Thay vì sao chép nguyên mẫu các điệu nhảy đang lan truyền, họ chủ động điều chỉnh tiết tấu, động tác và cách biểu đạt để phù hợp hơn với đặc điểm phát triển thể chất cũng như tâm lý của trẻ. Việc “lọc” lại các yếu tố chưa phù hợp trong trào lưu vũ đạo giúp trẻ vẫn được tiếp cận với nhảy múa hiện đại, nhưng trong một khuôn khổ an toàn và mang tính giáo dục.
Tuy nhiên, để hoạt động dạy nhảy cho trẻ em phát triển đúng hướng, yếu tố quan trọng trước hết vẫn nằm ở ý thức nghề nghiệp của người giảng dạy. Trong môi trường đào tạo nghệ thuật, mục tiêu giáo dục cần được đặt lên trên các yếu tố thị hiếu và sức hút của các trào lưu nhất thời. Khi giáo viên giữ vững nguyên tắc nghề nghiệp trong việc lựa chọn nội dung và phương pháp giảng dạy, lớp học vũ đạo sẽ không chỉ là nơi luyện tập kỹ năng biểu diễn, mà còn là không gian giúp trẻ phát triển thể chất, cảm xúc và khả năng cảm thụ nghệ thuật.
Bên cạnh đó, việc thiếu vắng những định hướng quản lý chuyên môn đối với các lớp năng khiếu vũ đạo cũng là một thực tế cần được nhìn nhận. Hiện nay, hoạt động dạy nhảy cho trẻ em phần lớn vẫn mang tính tự phát, chưa có những tiêu chí rõ ràng về nội dung đào tạo, độ tuổi hay mức độ phù hợp của các loại hình vũ đạo. Điều này đặt ra yêu cầu cần có sự quan tâm hơn từ phía các cơ quan quản lý văn hóa – giáo dục trong việc định hướng và xây dựng môi trường đào tạo nghệ thuật lành mạnh cho trẻ em.
Trong hoàn cảnh đó, sự đồng hành của gia đình cũng đóng vai trò quan trọng. Khi phụ huynh hiểu rõ hơn về đặc điểm phát triển thể chất và tâm lý của trẻ, họ sẽ có những lựa chọn thận trọng hơn đối với các hoạt động nghệ thuật mà con em mình tham gia, đồng thời giúp trẻ tiếp cận các trào lưu văn hóa trên mạng xã hội một cách có chọn lọc.
Trong dòng chảy không ngừng của truyền thông số, việc các trào lưu nhảy mới xuất hiện là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, nếu có sự định hướng đúng từ giáo viên, gia đình và môi trường giáo dục nghệ thuật, trẻ em hoàn toàn có thể tiếp cận nhảy múa theo cách tích cực và phù hợp với lứa tuổi. Khi được đặt trong khuôn khổ giáo dục, nhảy múa không chỉ là những bước nhảy theo nhạc, mà còn trở thành phương thức giúp trẻ phát triển hài hòa cả thể chất, cảm xúc và cảm nhận thẩm mỹ.
Có những vùng đất ta đi qua chỉ để lại dấu ấn, nhưng có những ngôi trường ta dừng lại để gửi gắm cả tâm hồn. Hai tuần thực tập tại Trường TH, THCS & THPT Đại học Hà Tĩnh không dài nhưng lại là một "khoảng lặng đắt giá" để một giáo sinh trẻ như tôi soi rọi lại bản ngã, gột rửa những lý thuyết suông và bắt đầu định nghĩa lại hai chữ: “Nhà giáo”.
Ngay từ những ngày đầu tiên, chúng tôi – những sinh viên thực tập đã cảm nhận được sự chào đón nồng hậu và chân thành từ Ban giám hiệu, các thầy cô giáo và các em học sinh. Buổi gặp mặt đầu tiên không chỉ là một hoạt động giới thiệu đơn thuần, mà còn là lời nhắn gửi đầy tâm huyết của các thầy cô dành cho những “giáo viên tương lai”. Những lời dặn dò ấy vừa giản dị, vừa sâu sắc: làm nghề giáo không chỉ cần kiến thức mà còn cần tình yêu thương, sự kiên nhẫn và trách nhiệm với học trò. Chính tinh thần ấy đã xua tan đi sự bỡ ngỡ, thay vào đó là một niềm tự hào âm thầm nhưng mãnh liệt khi được đứng trong hàng ngũ của một hệ thống giáo dục chuẩn mực.
Buổi ra mắt tại Trường TH – THCS – THPT Đại học Hà Tĩnh
Mười bốn ngày qua, Tôi được đắm mình trong hơi thở sống động của thực tiễn sư phạm. Quan sát cách các thầy cô hướng dẫn lên lớp, tôi nhận ra rằng một giờ học thành công không nằm ở việc truyền tải hết tập giáo án, mà ở cách tổ chức, dẫn dắt và linh hoạt xử lý những "biến số" sư phạm. Trong bối cảnh đổi mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, vai trò của người thầy đã được định nghĩa lại. Những tiết dạy không còn là “thầy giảng – trò nghe” một chiều, mà biến thành những không gian trải nghiệm, nơi học sinh là trung tâm qua những cuộc thảo luận nhóm hay những trò chơi trí tuệ. Chứng kiến sự hào hứng của các em, tôi hiểu rằng người giáo viên thời đại mới phải là một nghệ sĩ của sự sáng tạo, luôn biết cách biến những con số, con chữ khô khan thành những khám phá đầy mê hoặc.
Tiết dạy mẫu của cô Phan Thị Huyền Trang
Thế nhưng, bài học lớn nhất tôi nhận được không chỉ đến từ thầy cô, mà đến từ chính các em học sinh. Những ánh mắt chăm chú, những cánh tay giơ lên đầy tự tin hay những nụ cười hồn nhiên đã mang lại cho tôi một nguồn năng lượng tích cực lạ kỳ. Ở các em, tôi thấy được hình hài của một thế hệ mới: tự tin, phản biện nhưng vẫn giữ trọn nét gia phong, lễ phép của vùng đất học miền Trung. Chính các em đã dạy tôi về lòng trắc ẩn và sự thấu cảm. Để dạy học trò "thành nhân", bản thân người thầy phải là một "nhân cách hoàn thiện". Những câu hỏi ngây ngô sau giờ học: “Cô ơi, sau này cô có quay lại trường mình dạy không?” hay một lời nhờ giải thích bài tận tình đã khiến tôi nhận ra ý nghĩa thiêng liêng của nghề. Đôi khi, chỉ một sự động viên nhỏ của ta hôm nay có thể là bệ phóng cho một ước mơ lớn lao của trò mai sau.
Tiết dạy đánh giá môn Toán của Sinh viên Trần Thị Ngọc
Hai tuần thực tập đã buộc tôi phải trút bỏ lớp vỏ bọc an toàn của một sinh viên để khoác lên mình trọng trách của một người định hướng. Tôi nhận ra nghề giáo không phải là con đường trải hoa hồng, mà là con đường của sự chuẩn bị thấu đáo, sự quản lý nghiêm cẩn và tấm lòng yêu trò vô điều kiện. Môi trường sư phạm thân thiện và chuyên nghiệp nơi đây đã dạy tôi bài học về sự kế thừa: nơi ngọn lửa nhiệt huyết được truyền từ thế hệ đi trước sang lớp trẻ chúng tôi bằng tất cả sự tận tâm.
Tôi vẫn luôn tâm đắc với câu thơ của nhà thơ Chế Lan Viên: “Khi ta ở chỉ là nơi đất ở / Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn.”
Quả thật, ngôi trường TH - THCS - THPT Đại học Hà Tĩnh giờ đây không còn là một địa chỉ vô danh trên bản đồ giáo dục, mà đã trở thành một phần ký ức rực rỡ trong quãng đời sinh viên của tôi. Từng lớp học, từng hành lang, từng tiếng trống trường đều đã "hóa tâm hồn" trong lòng một người giáo sinh trẻ. Hai tuần thực tập đầu tiên khép lại như một nốt nhạc ngân dài, tiếp thêm cho tôi sức mạnh và hành trang quý giá. Tôi tin rằng, những trải nghiệm này sẽ là động lực để một ngày nào đó, khi đứng trên bục giảng với tư cách là một giáo viên thực thụ, tôi vẫn sẽ nhớ về những ngày đầu tiên đầy bỡ ngỡ nhưng cũng đầy cảm hứng dưới mái trường yêu dấu này.
Tác phậm: Bên nhau ngày hội
Nhạc và lời: Quốc Việt
(Chào mừng bầu cử Quốc hội và Hội đồng Nhân dân)
